Nr. 46 Waterbekken Appelhoek
Natuur rondom waterbekken Appelhoek
Vrijwilligers van SLAG hebben begin maart bij het retentiebekken achter de Appelhoek een vogelbosje aangelegd. Het bosje is aangeplant op een verhoogde wal aan de zijde van de Lindenlaan. De aangeplante soorten dragen allemaal bessen: lijsterbes, meidoorn, sleedoorn, vlierbes en gele kornoelje. Deze vijf soorten zijn ook inheems. Omdat deze soorten van nature hier al voorkomen, geeft dat insecten als vlinders, hommels en bijen extra leefkansen. Zij vinden hier hun typische voedselbronnen, waaraan zij zijn aangepast. Deze struiken voldoen ook aan de eisen die deze insecten stellen aan de bladeren, waarop zij hun eitjes afzetten of het voedsel dat hun larven nodig hebben.
De bessen van de lijsterbes worden graag gegeten door kramsvogels, koperwieken, merels, spreeuwen en natuurlijk ook lijsters. De zoetgeurende roomwitte bloemschermen van de lijsterbes in april trekken vlinders, bijen, wespen en hommels. Vogels broeden ook graag in de dichte kroon van de lijsterbes.
Hetzelfde geldt voor de meidoorn. Meidoorns zijn dichte, doornige struiken en bieden nestelende vogels veel bescherming. De meidoorn is ook de waardplant voor een aantal soorten nachtvlinders, bijen en vliegen.
Hoewel de groene delen van de vlier licht giftig zijn, zijn de rijpe zwarte bessen wel eetbaar voor vogels. De vlier is waardplant voor enkele microvlinders en motten. Zij zetten op het vlierblad hun eitjes af.
De gele kornoelje is een van de vroegst bloeiende struiken in ons land. Al in februari zitten er kleine gele bloempjes aan deze struik of kleine boom. De nectar van de gele kornoelje is een belangrijke voedselbron voor de net uit hun winterslaap ontwaakte insecten. In de herfst draagt de gele kornoelje grote rode bessen die erg rijk zijn aan vitamine C. Deze bessen worden graag door vogels gegeten.
In de buurt van het vogelbosje is ook een insectenhotel geplaatst, dat door Piet Verhulst is gebouwd.
Struiken met nectar voor de bijen
Ook is de struikzone bij de bijenkasten uitgebreid. De bloemen van de zuurbes (Berberis), Mahonia, struikklimop en kornoeljes leveren de bijen al vroeg in het voorjaar nectar en stuifmeel. Dit is niet alleen belangrijk voor de bijen van de imker, maar ook voor de wilde bijen, hommels, wespen en vlinders.
De huidige eigenaar van de bijenkasten gaat de bijenkasten in de Appelhoek en bij de basisschool naar een andere locatie verplaatsen, dichter bij zijn woon-en werkplaats. De werkgroep is op zoek naar een imker die hier (tijdelijk) zijn bijenkorven wil plaatsen.
Natuurvriendelijke oever
Aan de noordzijde van het retentiebekken heeft de daar lopende brede sloot een natuurvriendelijke oever gekregen. Door de flauwe helling van het talud ontstaan van laag naar hoog verschillende leefmilieus, waarop weer verschillende planten gaan groeien. In die begroeiing vinden insecten voedsel en kunnen zij hun eitjes afzetten.
Natuurvriendelijke oevers helpen ook bij de bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft. In de goed doorwortelde oevers kunnen de rivierkreeften minder goed graven. Door de oeverplanten worden het water helderder, waarin snoeken zich beter thuis voelen. Snoeken zijn zichtjagers en hebben de Amerikaanse rivierkreeft op hun menu staan.
Aan de waterkant kunnen vissen tussen de wortels van waterplanten hun eitjes afzetten. De jonge visjes kunnen zich tussen de waterplanten verschuilen en hebben daardoor meer kans om volwassen te worden. Hetzelfde geldt voor amfibieën als kikkers en salamanders. Langs de flauwe helling kunnen de kikkers en salamanders omhoog kruipen en het water van het retentiebekken en de moeraszone van de wadi bereiken.
Tussen de waterplanten leven ook de larven van insecten als libellen, waterkevers en juffertjes. Deze soorten leven alleen als larven in het water. Wanneer deze insecten volwassen worden, verruilen zij het water voor het land. Langs de stelen van de waterplanten kunnen zij de vaste oever bereiken.
Een paar kleine zoogdieren als de waterspitsmuis, wezel en hermelijn komen ook graag voor in de ruige oeverbegroeiing van een natuurvriendelijke oever. Deze oeverbegroeiing zal ook watervogels als wilde eend, meerkoet en waterhoentje lokken om er te nestelen. Een zwanenpaar heeft nu al een nest gemaakt langs deze brede sloot en verdedigt dat fel.
Dotterbloemen
Langs het retentiebekken komen de dotterbloemen weer op, die straks getooid zullen zijn met toeven hardgele bloemen. In de wadi voor het retentiebekken zijn vorig jaar door vrijwilligers van SLAG diverse moeraslanden aangeplant als gele lis, moeraswolfsmelk, kattenstaart en leverkruid. Door de droogte in mei 2025 heeft niet alle aanplant het overleeft.
Bloemenborder
Vorig jaar hebben veel mensen in Alphen genoten van de bloemenpracht in de border achter het retentiebekken. Er is volop gebruik gemaakt van de mogelijkheid daar je boeket te plukken. De bloemen die daar stonden, hebben zich ruimschoots uitgezaaid, dus ook dit jaar zal het achter het waterbekken weer rood, roze, wit en geel kleuren. In deze strook zijn door de gemeente zeven notenbomen geplant, waar over enkele jaren noten geraapt kunnen worden. Van oudsher werden in het Rivierengebied op stroken en bermen langs dijkopgangen en waterlopen notenbomen geplant voor de bewoners.
Ook in de natuurspeeltuin is een notenboom geplant om voor schaduw bij de glijbaan te zorgen.
Rondom de waterplas zijn de al aanwezige wilgen, essen en elzen aangevuld. Deze bomen zullen als knotbomen gesnoeid worden om het zicht naar de polder open te houden.
Copyright © 2025 Werkgroep Biodiversiteit SLAG
Tekening © Jan Glas, Johan Bergsma e.a.
